Mellom seter og gard - busetjing på Myrset gjennom 2500 år

Myrset har dei seinare hundreåra vore seter for fleire av gardane kring Åfarnes i Rauma kommune. Arkeologiske undersøkingar kan likevel tyde på at området har ei lang forhistorie, kanskje også som gard.

Nytt lys over jordbruket si utvikling i Romsdal - arkeologisk registrering på Kavli i Rauma

I samband med bustadbygging på Ytre Kavli i Rauma, blei det stilt krav om arkeologisk registrering. Grunnen til dette var at tomta låg like nedanfor det historiske tunet på garden, og at det blei påvist to åkerreiner innanfor tomta. Åkerreiner er terrassedanningar som blir skapt ved at åkrane sig. For arkeologane utgjer slike terrassar ei viktig kjelde til å studere jordbruket si utvikling, ettersom dei inneheld lag på lag med urørt dyrkingsjord.

Fjørtofta - arkeologiske undersøkelser i forbindelse med hytteplan

Undersøkelsene ble gjennomført av arkeolog Heidi Haugene på oppdrag for fylkeskommunen. Totalt ble det åpnet 25 sjakter i planområdet. Vegitasjonen i området bestod av myr og lyngmark. Det ble funnet automatisk fredete kulturminner som kommer i konflikt med det tenkte hytteområdet. Det ble funnet i alt 30 Stolpehull, 3 Ildsteder/Kokegroper, 8 Sjakter med ardspor, en flintgjenstand trolig løsfunn samt 10 myrpinner.

Skjøtselsarbeidet på Storrisstølen i Aukra er i gong

Gjengroing av kulturlandskap har fått auka merksemd dei siste åra. Når landskapet slik endrar karakter går det også ut over dei fysiske kulturminna som ligg i landskapet. Gamle røyser og tufter som gror att misser kontakten med landskapet i kring seg, og slik vert opplevinga av kulturminna redusert.



Gavrøyser frå jarnalderen på Storrisstølen vert rydda fram frå trær og kratt.

Ein 7.000 år gamal "landsby" ved Larsnes? - kulturlag og busetnadssoge i steinalderen

I samband med ei arkeologisk registrering ved Storehaugen nær Larsnes i Sande kommune i 2011 vart det kartlagt at det ligg tett i tett med steinalderbuplassar på strandbremmen her. Steinalderen dekker eit 7000 år langt tidsrom, men buplassane her ser alle ut til å ligge innanfor eit avgrensa tidsrom i slutten av eldre steinalder, omlag 5000 år f. Kr. Ein slik tettleik av samtidige steinalderbuplassar er unik i fylket vårt. Kva fortel dei oss om busetnadssoga i steinalderen?

På strandbremmen i framkant av Storehaugen ligg steinalderbuplassane tett i tett med utsyn mot Hallefjorden, Voksa og Kvamsøya.

Arkeologiske utgravingar på Hestvikholmane på Averøya - open dag torsdag 7. juni kl. 18.00

Sidan slutten av april har arkeologar frå NTNU Vitenskapsmuseet vore i sving på Hestvikholmane. I alt sju steinalderbuplassar skal gravast ut slik at den kulturhistoriske dokumentasjonen vert sikra før det vert teke ut stein i området. Arbeidet dreg seg no mot slutten, og førstkomande torsdag vert det høve for publikum å vitje utgravingane.

Steinuttaket på Hestvikholmane veks seg stadig større, men før den siste utvidinga kan skje må spora frå steinalder i området dokumenterast.

Buplassane spenner over eit stort tidsrom, og mest heile steinalderen er representert. Dei eldste tilhøyrer pionerbusetnaden og har funn frå Fosnakulturen. Desse ligg i dag nær 40 meter over havet, men var strandtilknytt da dei var i bruk for omlag 11.000 år sidan. Lågare i terrenget er det fleire buplassar frå slutten av eldre steinalder og frå yngre steinalder rundt det som ein gong har vore ei fin avskjerma vik. På buplassane er det også funne mange flotte gjenstandar frå steinalderen.

I tillegg til omvisning på utgravingsfelta vert det mellom anna høve til å smake på mat tilberedt i kokegrop, oppleve flintknakking og skyte med pil og boge. Arrangementet vil vere skilta frå Bruhagen.

Hammermarka – pionerbustad for jordbruket i Romsdal?

Overgangen frå fangst til jordbruk i yngre steinalder er sannsynlegvis den største revolusjonen i mennesket si historie. Det gjaldt ikkje berre ei endring i levebrød, men også i levesett. Frå meir eller mindre mobile fangstsamfunn, som stort sett levde i eitt med naturen og baserte seg på gavebytte og deling av viltet, kravde jordbruket fastare busetjing, at ein investerte i landskapet kring seg og sparte kapital i form av husdyr. Fleire har hevda at desse endringane er så fundamentale at jordbruket må ha blitt introdusert av nye folkegrupper. Registreringane på Hammermarka på Åfarnes i Rauma har resultert i funn av lokalitetar som kan kaste nytt lys over denne prosessen.